Wilki z Yellowstone, w behawioralnym rytmie troficznej kaskady

Wolves at Blacktail Pond /photo by @yellowstonenps/

Naukowo-badawczy program reintrodukcji wilka szarego do Yellowstone świętuje swoje ćwierćwiecze - pierwsze 14 dorosłych osobników, przedtem schwytanych jako rezydentne na terytorium Kanady, wypuszczono do tamtejszego parku narodowego w 1995 roku. Obecnie jest ich 80 żyjących w 9 grupach po 3-19 w każdej (według raportu Yellowstone Wolf Project 2018).

Park Narodowy Yellowstone w Stanach Zjednoczonych należy do najstarszych na świecie. Swoim areałem (8980 km²) obejmuje sąsiadujące ze sobą nawzajem fragmenty stanów Wyoming (96% całego parku), Montana i Idaho. Jego porośnięte lasami, otoczone wzgórzami (pasmo Gór Skalistych), rozległe otwarte tereny poprzecinane kanionem rzeki o tej samej nazwie (Yellowstone) przez 11 tysięcy lat zamieszkiwali rdzenni mieszkańcy Ameryki. Ostatecznie, utworzony w 1872 roku, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1978 jako rezerwat biosfery, ekosystem parku uznano za potencjalnie ostatni nietknięty działalnością ludzką w umiarkowanym klimacie północnej hemisfery.

Reintrodukowane wilki, pilnie monitorowane w naturalnym środowisku przez naukowców (obroże telemetryczne, GPS, patrol z helikoptera, kolekcjonowane próbki) oraz profesjonalnych obserwatorów przyrody (przyrządy optyczne), nazwano "populacją eksperymentalną" (kreując tym samym precedens).

Wilki z Yellowstone są bez wątpienia najbardziej drobiazgowo studiowaną populacją wilka w historii. Każda wiarygodnie potwierdzona informacja w zakresie naukowych badań lub eksperymentów badawczych przeprowadzonych w nienaruszonym ekosystemie parku (wymagane zezwolenie) stanowi pełnowartościowościowy przedmiot wiedzy o zasięgu wykraczającym daleko poza jego pół-otwarte granice.

  • studium porównawcze psa i wilka, antrozoologia, behawioryści

Podpatrywanie "na żywo" zachowania nieoswojonych, aktywnie polujących drapieżników w złożonym habitacie (poza ogrodem zoologicznym czy rezerwatem dzikich zwierząt) pozwoliło na detaliczne porównanie ich kompletnej sekwencji łowieckiej z fragmentarycznie reprezentowaną przez udomowionego krewniaka (skróconą selektywnie w procesie domestykacji), gdzie pewne elementy łańcucha zachowań drapieżnych zostały wzmocnione, inne zaś stłumione w toku kształtowania typów użytkowych, a później na poczet hodowli psów rasowych.

  • kynologia, etologia kognitywna, trenerzy psów

Wolne od jakkolwiek ingerencji człowieka, wystarczająco licznie potwierdzone (istotne statystycznie) obserwacje zachowania wilków w konkretnym otoczeniu ucięły wszelkie kontrowersje dotyczące "teorii dominacji" (naniesionej poprzednio na tresurę psów w ramach tradycyjnych reguł szkoleniowo-wychowawczych) oraz argumenty w randze notorycznych konfliktów na tle dynamicznej hierarchii tasowanej w wilczej grupie (kwestia statusu alfa/beta/omega) sprawiając, że zarówno rdzeń zdementowanej definicji (opartej na analizie zachowania przypadkowo dobranych zwierząt na ograniczonej przestrzeni, pośrednio nawykłych do ludzkiej obecności), jak i wątpliwości co do klasycznych podstaw wychowania psa towarzyszącego, permanentnie wykreślono z elementarza profesjonalnego szkoleniowca.
Dzikie wilki, nieniepokojone, w sprzyjających warunkach, tworzą grupy rodzinne (odchowywane potomstwo, roczne/dwuletnie rodzeństwo do pomocy przy jego wychowaniu, opcjonalni partnerzy starszych braci/sióstr), którym przewodzi para rodzicielska (z reguły dobrana na całe życie, jedyna się rozmnaża). Dojrzałe młode wilki z wyboru pozostają lub satelitują w poszukiwaniu innej grupy albo celem założenia nowej, własnej.
Potencjalne wewnętrzne konflikty są zwyczajowo rozwiązywane poprzez kompleksowe zachowania społeczne - czytelna komunikacja ciałem (mimika, pozy) i werbalna (warczenie, skomlenie, sygnały językiem). Tarciom zewnętrznym zapobiega poczucie więzi terytorialnej - granice wytyczone zapachem (ocieranie się, znaczenie moczem, pozostawione odchody), migracje.

  • biologia, ekologia behawioralna, ekosystemowa, ewolucyjna

Zgodnie z danymi kronik, ostatni wilk szary pierwotnie osiadły na obszarze Yellowstone zginął w 1926 roku. W 1975 - po tym jak znalazł się na liście ginących gatunków - wystartowano mozolny proces przywrócenia tego kluczowego drapieżcy do przynależnej mu fauny. Lokalna populacja rodzimego wapiti osiągała wówczas poziom bezpośrednio zagrażający wegetującej roślinności (nie wspominając o zredukowanych zasobach pożywienia dla innych roślinożerców), wymuszając zarządzanie populacją kopytnych przez odstrzał (bez żądanego efektu); tymczasem kojoty - wskutek braku konkurencji/ryzyka ze strony większych drapieżników - zdominowały ilościowo dzikie kotowate, ptaki drapieżne i mniejszych mięsożerców.
Aktualna liczebność dużej zwierzyny łownej - główny element wilczej diety - wróciła do standardowego przedziału (nie naruszającego ekologicznej stabilności populacji) pospołu z poprawą różnorodności biologicznej - w miejscach, skąd wycofały się uszczuplone stada wapiti, pojawiły się inne gatunki roślinożerne (vide żeremie borowe); natomiast kojoty zostały w naturalny sposób wyparte, zwłaszcza poza granice wilczych rewirów, z kolei zasiedlonych przez bobry. Strategia polowania zwieńczonego grupowym ucztowaniem zapewnia rezerwy pożywienia żerującym padlinożercom i wszystkożernym niedźwiedziom.
Zjawisko kaskady troficznej[*] - tak samo jak udział szczytowego drapieżnika w ogólnym przebiegu - wciąż stanowi zagadnienie relatywnie dyskusyjne, aczkolwiek bez wątpienia pojawienie i osiedlenie wilków rytmicznie wpłynęło na zachowanie wapiti - ich stada nie pasą się niepłoszone po otwartych wyżynach odkąd rezydują w realnym sąsiedztwie dedykowanego łowcy (rewiry polowań), przez co są bez przerwy czujne w harmonii z własnym instynktem, zatem nie najadają się do syta, a na tym korzystają inne zwierzęta (vide bizon, bóbr) konsumujące florę parku (z naciskiem na pędy/gałęzie drzew i krzewów).

Park narodowy Yellowstone jest oficjalnie dostępny dla zwiedzających od 1918 roku, kiedy wojska Stanów Zjednoczonych [US Army] przekazały uprawnienia do nadzoru Służbom Parków Narodowych [National Park Service]. Większość z wizytujących - miłośnicy przyrody, biolodzy, ekolodzy, szkolne wycieczki, amatorzy i profesjonaliści - przybywa do niego właśnie po to, by dostać szansę zobaczenia wilka na wolności (lub chociaż odnaleźć tropy / ślady, kupić pamiątki), aby usłyszeć relacje przewodnika albo doświadczyć odległego wycia. Wilki z Yellowstone to fotograficzna arkadia oraz płynnie prosperujący, ekoturystyczny i naukowy fenomen.


źródła:
Trophic cascades in Yellowstone: The first 15 years after wolf reintroduction (2012); research by William J.RippleRobert L.Beschta

[*] Kaskada troficzna to hierarchiczna struktura wzajemnych specyficznych relacji zachodzących pomiędzy jej piętrami.

Author image
certyfikowany behawiorysta (psy, wilki) | naukowiec (zachowania drapieżne, ekologia behawioralna wilka szarego) | student wizerunku wilka w legendach i wierzeniach | pasjonatka psów pasterskich
You've successfully subscribed to Canine Hacking PL
Great! Next, complete checkout for full access to Canine Hacking PL
Welcome back! You've successfully signed in.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.